Het kind en de moeder

Geplaatst op: 05-08-2007

over het ontmantelen van (overlevings)strategieën

De uitgangssituatie

Menig mensenkind – van alle leeftijden – legt de verantwoordelijkheid voor wat het zelf als kind, als puber en als volwassene besloot wel en niet doen, wel of niet geheim te houden en waarover wel of niet te jokken bij de moeder. 'Moeder' hier steeds in de betekenis van degene die de zorg voor het kind heeft. Het kind moest dit wel doen, 'want de moeder was zus–en–zo en anders was er dit of dat gebeurd'. Zo ontwikkelt het kind op heel jonge leeftijd verschillende strategieën om te proberen te krijgen wat het hebben wil, waar het behoefte aan heeft en wat het nodig heeft. Het probeert zich te beschermen tegen wat samengevat 'pijn' genoemd kan worden. De strategie zegt, 'als dit, dan dat'. Het jonge kind kopieert als vanzelf de strategieën die het de moeder en de omgeving ziet hanteren. Een paar veelvoorkomende daarvan zijn, 'aardig doen, dan doen ze aardig terug', 'wie goed doet, goed ontmoet', 'doen wat ze van me verwachten, dan houden ze van me'.

Omdat het jonge kind voor zijn overleven afhankelijk is van de zorg van de moeder, moet het zich zo gedragen dat de moeder dat blijft doen. Er ontwikkelt zich daartoe een klein strateegje in het kind. Deze strateeg kijkt naar wat hij ziet (lees: interpreteert) dat de moeder nodig heeft en vertelt het kind hoe het zich wel en niet moet gedragen. Zo kan het kind bijvoorbeeld, als het ziet dat de moeder het rot vindt als het een wondje heeft, de strategie ontwikkelen niet aan de moeder te laten merken als het zoiets heeft. Het kind heeft dan het 'rot vinden' van de moeder als afkeuring geïnterpreteerd. Misschien was het wel iets heel anders...

Elk kind ontwikkelt zodoende strategieën om (meer) te krijgen van wat het wil en minder van wat het niet wil. De strategie kan bedoeld zijn om zich veiliger te voelen, meer aandacht te krijgen, zich belangrijker te voelen, meer macht te krijgen; zo laat de strategie het kind bijvoorbeeld concurreren met de moeder om zich welkom te weten, het gevoel te krijgen goed genoeg te zijn, het waard te zijn, etc. Om een goede uitvoerder van deze strategie te worden, moet het kind rotsvast in de interpretatie van de strateeg geloven. Net als een 'goede' soldaat onomstotelijk moet geloven in de juistheid van de strategie van zijn commandant en in de noodzaak van de oorlog. De premisse, de invulling, de inschatting die gemaakt werd en op grond waarvan de strategie is opgebouwd is het uitgangspunt. Aan dat uitgangspunt mag niet getwijfeld worden. Het is De Waarheid. De strategie was 'absoluut noodzakelijk', het kon niet anders, de omstandigheden dwongen daartoe. Het besef dat het uitgangspunt gebaseerd is op een aanname, op een interpretatie dient niet te gaan dagen. Het ter discussie stellen van het uitgangspunt dient vermeden te worden. Dat is levensgevaarlijk. Het hele bouwsel – het zelfbeeld van het kind en zijn beeld van de werkelijkheid – zou dan wellicht instorten.... 'Wie niet vóór mij is – lees voor míjn interpretatie van de werkelijkheid – is tegen mij.'

De meeste mensen houden hun interpretatie van hoe de moeder is dan ook levenslang in stand. Zij zetten de strategieën die zij in wisselwerking met hun moeder ontwikkeld hebben voort in hun latere relaties, in die met hun partners, met hun kinderen en met hun collega's. Zij gaan ervan uit dat ze, wat ze doen, doen omdat het niet anders kan. 'Het moet wel zo, die ander is nou eenmaal zoals hij is.' Ze zijn vergeten dat ze lang lang geleden een inschatting hebben gemaakt, dat ze bezig zijn een strategie te volgen gebaseerd op die inschatting. Ze beseffen amper of helemaal niet dat wat ze van de ander krijgen – of missen – het directe gevolg is van hun eigen strategische gedrag en dat het meeste wat ze ooit van die ander kunnen ontvangen iets is waarvan ze innerlijk weten dat ze het door middel van het inzetten van strategie verdiend hebben. Dat het nooit als een ware gift zal voelen, hoogstens als een mooi rendement. 'Verdien–liefde' is het maximale rendement van strategie....

Lees verder op:

Bron: http://www.voicedialogue.nl/artikel.htm - onbekend