De ziekte als sprookje

Geplaatst op: 29-04-2007

Dit verscheen in Ode nummer: 16

Een bijzondere, uiterst positieve en hoopgevende visie op ernstige ziekten en ziekenhuisopname biedt de Amerikaanse psychiater Jean Shinoda Bolen in haar nieuwe boek Tot op het bot
Een medische operatie heeft veel weg van een initiatie, schrijft ze bijvoorbeeld. Vooraf moet je een tijdje vasten ter voorbereiding. De operatiekamer is zorgvuldig schoongemaakt, net als een ceremoniële ruimte. Je ligt op de operatietafel als op een altaar, bedekt met lappen. De chirurgen en het andere personeel zijn speciaal gekleed en gemaskerd, als priesters. Je krijgt een drug toegediend waardoor je het bewustzijn verliest en een andere wereld binnentreedt. Na de operatie word je verzorgd en gekoesterd als een baby. Dikwijls heb je iets verloren: een tumor, of een stuk van je lichaam, dat je als het ware geofferd hebt om te genezen. Iets in je is gestorven en je herrijst herboren.
Het is dan ook passend, stelt Shinoda, om een ritueel uit te voeren ter voorbereiding of afsluiting van een operatie. Toen een vriendin van haar geopereerd werd aan een gezwel in haar buik, sprak Shinoda het (bevriende) operatieteam toe. "Voor Anthea vertegenwoordigt het gezwel een emotioneel lijden dat ze sinds haar kindertijd met zich meedraagt; het is een uitdrukking van afwijzing, teleurstelling en ongeuite gevoelens die kwaardaardig zouden kunnen worden. Het is het lijdende deel van haar waarin haar verdriet ligt opgeslagen." De patiënte kreeg de weggesneden tumor mee en begroef die tijdens een ceremoniële bijeenkomst in de tuin van haar ouderlijk huis.
Jean Shinoda Bolen is bekend geworden met haar boeken Godinnen in elke vrouw en Goden in elke man. Als Jungiaanse psychiater is zij gefascineerd door de grote mythische verhalen en archetypen van de mensheid die in haar visie ook in de moderne psyche een sturende rol spelen. In dit nieuwe boek koppelt zij mythen waarin de hoofdpersoon een tocht naar de onderwereld en terug moet ondernemen, aan het optreden van een ernstige, levensbedreigende ziekte. Het verhaal van Inanna bijvoorbeeld, vijfduizend jaar oud, beschrijft hoe deze Soemerische godin haar zieke zuster Ereshkigal in de onderwereld ging bezoeken. Zij moest door zeven poorten en bij elke poort moest ze iets van haar sieraden of kleding afleggen voor ze verder kon. Bij elke poort is Inanna verontwaardigd en geschokt; elke keer krijgt ze te horen: "Zwijg Inanna, de gebruiken van de onderwereld zijn perfect. Verzet is niet toegestaan." Tenslotte komt ze naakt en diep gebogen de onderwereld binnen.
"Iedere keer dat iemand patiënt wordt en in een ziekenhuis wordt opgenomen," schrijft Shinoda, "heeft die ervaring iets weg van die van Inanna. Metaforisch gesproken moet men een aantal poorten door, en bij elk daarvan wordt iets weggenomen. Bij de ingang van het ziekenhuis gaat de patiënt zonder het te weten de eerste poort door. Daarna wordt hij of zij stap voor stap ontdaan van waardigheid, keuzemogelijkheid en zeggenschap."
Die koppeling tussen archetypische ervaringen en hedendaagse
werkelijkheid voltrekt de schrijfster tot in detail en juist dat biedt allerlei verrassende inzichten. De mythe van Psyche bijvoorbeeld verhaalt hoe deze op haar weg terug uit de onderwereld drie maal een verzoek om hulp kreeg en dat haar met klem was opgedragen daar niet op in te gaan, hoe onbeduidend het verzoek ook leek. Als ze zich zou laten ophouden en haar spullen neerzetten om te helpen, zou ze de moeilijke overtocht niet volbrengen. Veel vrouwen begrijpen direct wat dat betekent, schrijft Shinoda. Als je ernstig ziek bent, moet je nee kunnen zeggen tegen mensen die op je schuldgevoel of je verantwoordelijkheidsgevoel inspelen en vervolgens met allerlei vaak onbeduidend lijkende verzoeken de energie uit je zuigen die je zelf juist zo hard nodig hebt. ........

Lees verder op:

Bron: http://www.ode.nl/article.php?aID=200 - Lisette Thooft